In zowel nieuwbouw als renovatie wordt steeds vaker gekozen voor multifunctionele invulling van het platte dak. Dat kunnen onder meer gele, groene, blauwe of rode daken zijn. Ook in deze multifunctionele daken is isoleren met PIR een goede keuze. Welke PIR-producten je gebruikt, hangt af van de opbouw van het dak.
De tijd dat platte daken alleen maar zwart waren, ligt inmiddels grotendeels achter ons. Steeds vaker wordt het dak nuttig gemaakt, soms zelfs voor meerdere functies tegelijk. Op bedrijfspanden zijn energiedaken (‘gele daken’) met grote velden PV-panelen allang geen uitzondering meer. Bij kantoorpanden wordt een daktuin (‘groen dak’) gezien als een mooie toevoeging aan een prettige werkomgeving. Maar een dak kan ook benut worden voor recreatie (‘rood dak’) en voor de opslag van regenwater (‘blauw dak’).
Gunstige combinaties
Met name in stedelijke gebieden geldt steeds vaker de eis om te voorzien in herplant van groen en om hemelwater op eigen terrein te bergen. Groen draagt bij aan een goed leefklimaat in de stad doordat het fijnstof filtert, zuurstof produceert en helpt om hittestress te beperken. Waterberging is onder meer belangrijk om bij hevige buien overbelasting van het riool te voorkomen. Op maaiveld ontbreekt vaak de ruimte voor voldoende groen en waterberging. Het dak is juist zeer geschikt voor waterberging. Dat is uiteindelijk ook de plek waar het hemelwater valt.
De combinatie van gele, groene en/of blauwe daken, is in veel gevallen heel gunstig. Wie PV-panelen combineert met groen, merkt dat het groen een verkoelende werking heeft, wat gunstig is voor de PV-opbrengst in de zomer. Groene en blauwe daken zijn gunstig voor de onderliggende ruimtes. Ze vormen een extra buffer die te grote opwarming in de zomer voorkomt, evenals grote warmteverliezen in de winter. Een combinatie van waterberging en groendak ligt voor de hand omdat het groen dan rechtstreeks gebruik kan maken van het opgeslagen water.
Verzekerde waterdichtheid
De opbouw van dergelijke daken luistert nauw. Op de waterkerende dakbedekking worden allerlei voorzieningen geplaatst, zoals substraatlagen, looppaden, dragers van PV-panelen en waterbergende kratten. De dakbedekking is daardoor niet eenvoudig te inspecteren en te repareren in geval van een onverhoopte lekkage. Ook zijn eventuele lekkages lastig op te sporen.
Om die reden worden dakbedekkingen uitgevoerd met een extra hoge mate van zekerheid over de blijvende waterdichtheid. Veelal wordt daarvoor gewerkt met gegoten bitumen op de isolatie, waarmee de dakbedekking volledig wordt verkleefd. Ook de isolatie wordt met warm gegoten bitumen volledig verkleefd aan de constructieve ondergrond.
Dat is een heel betrouwbaar systeem met een heel grote mate van bedrijfszekerheid. Nadeel is dat een dergelijke verkleving niet past bij de circulariteit waar de bouw naar streeft. Daarvoor zouden waterkerende lagen losliggend verwerkt moeten worden. In België is dat dan ook juist de meest voorkomende aanpak. Daarbij worden twee waterkerende membranen over elkaar heen aangebracht. Met die dubbele laag wordt extra zekerheid verkregen over de waterdichtheid.
Veelal wordt daarbij gekozen voor mechanische verankering van isolatie en dakbedekking. Eventueel kan de bovenliggende waterberging of het groensysteem ook worden benut als ballastlaag. Met name bij een groen dak moet daar wel goed aan worden gerekend. Daarbij moet worden gerekend met het drooggewicht van het systeem en moet onder meer gekeken worden naar de vormvastheid en samenhang van de diverse elementen in het systeem.
PIR-producten
In beide systemen past een isolatielaag met PIR. Voor de oplossing met gegoten bitumen heeft Recticel Insulation Eurothane Bi4 in het assortiment, die voorzien is van een cachering van gebitumineerd glasvlies; voor de losliggende (mechanisch verankerde) dakbedekking is dat Eurothane Silver, die voorzien is van een aluminium cachering.
Overigens raadt Recticel het volledig verkleven van gebitumineerde dakbedekking normaal gesproken eigenlijk af. Er ontstaat hierdoor namelijk een risico op blaasvorming door kleine (lucht)insluitingen. Dat is echter niet per se een technisch probleem, maar vooral een visueel gebrek. Omdat bij multifunctionele daken de dakbedekking niet zichtbaar blijft, hoeft volledige verkleving echter geen bezwaar te zijn.
Extra maatregelen om schade door lekkages te voorkomen zijn het aanbrengen van lekdetectie of het compartimenteren van de onderconstructie. Middels lekdetectie is een lekkage heel snel te signaleren en te lokaliseren. Door te compartimenteren hoeft het dak in geval van een lekkage slechts gedeeltelijk te worden gedemonteerd.
Drukvastheid
Een belangrijk aandachtspunt in deze dakopbouw betreft de statische en variabele belastingen. Uiteraard moet de onderconstructie sterk en stijf genoeg zijn om die belastingen te dragen, maar ook de diverse lagen in de systeemopbouw moeten voldoende drukvastheid hebben. Isoleren met PIR-producten van Recticel Insulation is ook in dat opzicht een goede keuze. De PIR-producten die Recticel levert, hebben namelijk een drukvastheid van 150 kPa (15.000 kg/m2). De vervorming kan bij die maximale belasting echter wel oplopen tot 10%. Voor langdurige belastingen wordt daarom geadviseerd om 37,5 kPa aan te houden, oftewel 3750 kg/m2. De maximale vervorming en zetting blijft bij deze belasting binnen de wenselijke 2%. Recticel voert momenteel testen uit om de exacte kruipweerstand te bepalen, waarna mogelijk hogere belastingen toelaatbaar zijn.
Met PIR-isolatie van Recticel kunnen vrijwel alle gebruikelijke toepassingen van gele, rode, groene, blauwe en andere daken worden uitgevoerd. Alleen een parkeerdek is daarvan uitgezonderd vanwege de hoge piekbelastingen. Een sedumdak heeft bijvoorbeeld een eigen gewicht van 30 kg/m², terwijl een intensief groendak kan variëren van 400 kg/m² tot zelfs 1500 kg/m². Voor blauwe daken is het eigen gewicht vrij eenvoudig uit te rekenen aan de hand van de gewenste waterberging per vierkante meter.
Puntbelastingen
Een aandachtspunt is het voorkomen van puntlasten. Het is verstandig om belastingen zo veel mogelijk te spreiden, bijvoorbeeld door tegels toe te passen als dragers. Zware boombakken in een groendak verdienen extra aandacht, waarbij vooral gekeken moet worden naar de mogelijkheid om de belastingen te spreiden. Daarbij moet er rekening worden gehouden met het gegeven dat een boom gaat groeien en in de wind behoorlijk kan bewegen. Tevens moet rekening worden gehouden met onderhoud, zoals het gebruik van machines voor onderhoud van groen, maar ook met de tijdelijke situatie bij de aanleg. Substraatlagen worden soms aangevoerd in bigbags, die lokaal kunnen zorgen voor zware belastingen. Bij gebruik van retentiekratten voor waterberging moet de onderzijde daarvan goed worden bekeken op het voorkomen van puntbelastingen. In alle gevallen kan het technische team van Recticel Insulation helpen om juiste oplossingen en detailleringen te engineeren.
Brandveiligheid
Multifunctionele daken verdienen ook extra aandacht als het gaat om brandveiligheid. Daarin spelen met name de bovenste lagen van het daksysteem een rol. Dat betreft het toegepaste groen, maar ook de brandbaarheid van het substraat en de laagdikte zijn van invloed. Het is verstandig om te kiezen voor onbrandbaar substraat, om niet-brandbare materialen zoals stenen en zand te gebruiken voor het compartimenteren van het dak en om te kiezen voor een door BROOF (TX) goedgekeurde opbouw.